6102 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNU HÜKÜMLERİNCE TİCARİ DEFTERLERE İLİŞKİN YENİLİKLER

                        6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun getirdiği birçok yenilikten biride ticari defter ve kayıtların usulü ile ilgili hükümler.Ticari defterlere ilişkin hükümler TTK’nın yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihi iti­bariyle uygulanmaya başlanmıştır.

 

Buna göre, İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir (6335 sayılı Kanunla değişik TTK m. 6471). Tacir, işletme­siyle ilgili olarak gönderilmiş bulunan her türlü belgenin, fotokopi, karbonlu kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzer şekildeki bir kopyasını, yazılı, görsel veya elektronik ortamda saklamakla yükümlüdür (TTK m. 64/2). Bu yükümlülüklere aykırılıklar 4.000 (dörtbin) ¨ idari para cezasıyla cezalandırılır.

 

Tutulacak ticari defterler ise şunlardır:

Yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteridir. Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir. Dolayısıyla pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defterinin 01.07.2012 tarihinden itibaren tutulmaya başlanması gerekmektedir.

                Yukarıda sayılan 6 defter yeni TTK ile ticari defter olarak tanımlanmakta ve eski uygulamanın aksine her yıl tastiklenme zorunluluğu getirilmektedir. Fiziki ortamda tutulan bu defterlerin açılış onayları, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce noter tarafından yapılır. Bu defterlerin izleyen faaliyet dönemlerinde­ki açılış onayları, defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın so­nuna kadar notere yaptırılır (örneğin 2013 yılı için kullanılacak defterlerin açılış onayları 31.12.2012 tarihine kadar yaptırılması gerekir) Pay defteri ile ge­nel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir. Yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin üçüncü ayının sonuna (31.03.2013) kadar notere yaptırılır. Ticaret şirketlerinin ticaret siciline tescili sırasında defterlerin açılışı ticaret sicili müdürlükleri tarafından da onaylanabilir. Açılış onayının noter tarafından yapıldığı hallerde noter, ticaret sicili tasdiknamesini aramak zorundadır. Ticari defterlerin elektronik or­tamda tutulması halinde bu defterlerin açılışlarında ve yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter onayı aranmaz. Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir (6335 sayılı Kanunla değişik TTK m. 64/3). TTK’nın yürürlüğe girmesinden sonra kurulan şirketlerin ticari defterlerinin açılış onaylarını bu hük­me göre notere yaptırmaları gerekir. TTK m. 64/3’te düzenlenen onayları yap­tırmayanlar 4.000 ¨ idari para cezası ile cezalandırılır.

VUK Hükümleri: TTK’ya tabi gerçek ve tüzel kişiler, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanu­nunun defter tutma ve kayıt zamanıyla ilgili hükümleri ile aynı Kanunun 175 inci ve mükerrer 257 nci maddelerinde yer alan yetkiye istinaden yapılan düzenlemelere uymak zorundadır. TTK’nın defter tutma, envanter, mali tabloların düzenlenmesi, aktifleştirme, karşılıklar, hesaplar, değerleme, saklama ve ibraz hükümleri 213 sayılı Kanun ile diğer vergi kanunlarının aynı hususları düzenleyen hükümlerinin uygulanmasına, vergi kanun­larına uygun olarak vergi matrahının tespit edilmesine ve buna yönelik mali tabloların hazırlanmasına engel teşkil etmez (6335 sayılı Kanunla TTK 64’e eklenen 5. fıkra).

Defterlerin Tutulma Düzeni (TTK m. 65) ve Envanter (TTK m. 66) 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren TTK m. 65’te defterlerin tutulma düzenini ve nasıl tutulacağı, TTK m. 66’da da envanter çıkarmaya ilişkin kurallar düzenlenmiştir. Bu iki hükme aykırılık 4.000 TL idari para cezası ile cezalandırılır.

Elektronik ortama aktarılmış belgelerin ibrazı (TTK m. 86)

Saklanması zorunlu olan belgeleri, sadece görüntü veya başkaca bir veri taşıyıcısı ara­cılığıyla ibraz edebilen kimse, giderleri kendisine ait olmak üzere, o belgelerin okunabil­mesi için gerekli yardımcı araçları kullanıma hazır bulundurmakla yükümlüdür; icap ettiği takdirde belgeleri giderleri kendisine ait olmak üzere bastırmalı ve yardımcı araçlara ih­tiyaç duyulmadan kopyalarını sunabilmelidir. Bu yükümlülüklere aykırılık 4.000 TL idari para cezası ile cezalandırılır.

Ticari defterlerin mevcut olmaması veya hiçbir kayıt içermemesi yahut bu Kanuna uygun saklanmaması hallerinde, sorumlular üçyüz günden az olma­mak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İSMMMO Eylül 2012 Yeni TTK Hakkında Uygulanacak Yol Haritası çalışmasından yararlanılmıştır